ŞRİFTİN ÖLÇÜSÜ
A
A
A
ŞRİFTİN NÖVÜ
San-Serif
Serif
ŞƏKİLLƏRİN TƏSVİRİ
RƏNGİN TƏSVİRİ
Tez-tez verilən suallar
  1. Bir çox mağazalarda satılan malların üzərində qiymətləri göstərilmir. Qanunla bu necə olmalıdır?
    1. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 03.04.2014-cü il tarixli 94 saylı Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasında ticarət, ictimai iaşə, məişət və digər növ xidmət Qaydaları”nın tələblərinə əsasən  satışda olan bütün malların üzərində malın adı, növü və qiyməti göstərilməklə, dəqiq tərtib edilmiş qiymət kağızı olmalıdır. Malın adı, çəkisi və növü qablaşdırma materialında (qutusunda) göstərilərsə, qiymət yarlığında ancaq mal vahidinin dəyəri (ədədin qiyməti) göstərilməlidir.
  1. Satıcı mal haqqında istehlakçıya hansı məlumatları verməyə borcludur?
    1. "İstehlakşıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununun 13-cü maddəsinə əsasən, satıcı (icraçı) istehlakçını maraqlandıran malın (işin, xidmətin) qiyməti, istehlak xassələri (ərzaq malları barəsində isə həm də tərkibi, yararlılıq müddəti, kaloriliyi, sağlamlıq üçün zərərli maddələrin normativ sənədlərin tələbləri ilə müqayisəli miqdarı), əldə edilməsi şərtləri, təminat öhdəlikləri və iddiaların irəli sürülməsi, malın işlədilməsi, saxlanılması və təhlükəsiz istifadəsi üsulları və qaydaları barəsində istehlakçıya zəruri və düzgün məlumat verməyə borcludur.

    2. Satılan mal barəsində yalnış məlumatın və ya kifayət qədər dolğun olmayan məlumatın verilməsi, istehlakçının lazımi xassələrə malik olmayan malı (işi, xidməti) almasına və ya istifadə etməsinə səbəb olmuşdursa, onun müqaviləni ləğv etmək hüququ vardır.
  1. Xahiş edirəm malın zəmanət müddətinin necə müəyyən edildiyi və satılan mala zəmanət müddətinin necə hesablandığı barədə məlumat verəsiniz.
    1. Zəmanət müddəti malın müvafiq normativ sənədlərdə nəzərdə tutulmuş zəmanət öhdəliklərinin qüvvədə olduğu müddətidir. "İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununun 6-cı maddəsinə əsasən, zəmanət müddəti, əgər alqı-satqı müqaviləsində ayrı müddət nəzərdə tutulmayıbsa, əşyanın alıcıya verildiyi andan başlanır. Zəmanət müddəti zəmanət talonunda, malın (işin, xidmətin) pasportunda və ya nişanlama kağızında (yarlıqda) yaxud mala (işə, xidmətə) əlavə olunan digər sənəddə göstərilir. Zəmanətli təmir aparılarkən malın (işin, xidmətin) zəmanət müddəti onun təmirdə olduğu müddət qədər uzadılır. Göstərilən müddət istehlakçının qüsurları aradan qaldırmaq tələbini irəli sürdüyü gündən hesablanır. Mal dəyişdirildikdə, zəmanət müddəti dəyişdirilmə günündən etibarən yenidən hesablanır.
  1. Zəmanət müddəti ərzində istehlakçı aldığı malda qüsur və ya saxtalaşdırma aşkar etdikdə o, hansı hüquqlara malikdir? Bu hüquqlar hansı hallarda və necə təmin edilir?
    1. İstehlakçı müqavilə və ya digər qaydalarla müəyyən olunmuş zəmanət müddəti ərzində aldığı malda qüsur və ya saxtalaşdırma aşkar edərsə, öz istəyinə görə satıcıdan və ya istehsalçıdan aşağıdakıları tələb etmək hüququna malikdir:
    2. • lazımi keyfiyyətli mala dəyişdirməyi;
    3. • satış qiymətini uyğun məbləğdə azaltmağı;
    4. • malın qüsurlarının icraçının (satıcının, istehlakçının) hesabına aradan qaldırılmasını və ya qüsurların aradan qaldırılması üçün istehlakçının və ya üçüncü şəxslərin çəkdiyi xərclərin əvəzinin ödənilməsini;
    5. • malın, həmin mala uyğun digər modelli (markalı, tipli və.s ) mal ilə, dəyəri yenidən hesablanma şərti ilə əvəz edilməsini;
    6. • müqavilənin ləğv edilməsini və çəkdiyi zərərin ödənilməsini.
    7. Satıcı (icraçı) istehlakçıdan lazımi keyfiyyəti olmayan malı geri götürməyə və istehlakçının qeyd olunan tələblərindən birini yerinə yetirməyə borcludur.
    8. İstehlakçının malı dəyişmək tələbi, mal olduqda dərhal yerinə yetirilməli, zərurət olduqda onun keyfiyyəti, müvafiq tələb verilən andan 14 gün müddətində yoxlanılmalı və ya tərəflər arasında razılaşdırılmış müddət ərzində dəyişdirilməlidir.
    9. İstehlakçının malı dəyişdirmək tələbi, mal olmadıqda müvafiq ərizənin verildiyi andan iki ay müddətində ödənilməlidir.
    10. İstehlakçıya keyfiyyətsiz ərzaq malı satılan halda, keyfiyyətsizlik malın yararlılıq müddəti ərzində aşkar olunubsa, satıcı həmin malı keyfiyyətli mala dəyişdirməli və ya malın dəyərinin məbləğini qaytarmalıdır.
    11. İstehlakçının tələbinə, qəbz, mal və ya kassa çeki, zəmanət müddəti olan mallar üzrə isə texniki pasport və ya onu əvəz edən digər sənəd təqdim edildikdə baxılır. 
  1. Alınan mala mağaza zəmanət verməyibsə, mal xarab çıxıbsa nə etmək olar?
    1. İstehsalçı (icraçı) malın (işin, xidmətin), həmçinin komplektləşdirici məmulatların qanunvericilikdə nəzərdə tutulan zəmanət müddəti ərzində bu müddətlərin olmadığı hallarda isə müqavilə ilə müəyyənləşdirilmiş qaydada normal işini (tətbiqini və istifadəsini) təmin edir.

    2. İstehlakçı satıcı (istehsalçı, icraçı) qarşısında zəmanət müddəti müəyyən edilməmiş mallarda aşkar olunmuş qüsurlar barədə, əgər müqavilədə başqa hal nəzərdə tutulmayıbsa, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 589.2-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş 2 il və daha uzun müddətdən gec olmamaq şərti ilə öz tələblərini irəli sürmək hüququna malikdir.
  1. Əşyanın yararlıq müddəti nədir və yararlıq müddəti necə hesablanır?
    1. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 584-ci maddəsinə əsasən, yararlılıq müddəti əşyanın təyinatı üzrə istifadəyə yararlığına hədd qoyan müddətdir. Satıcı yararlılıq müddəti müəyyənləşdirilmiş əşyanı alıcıya elə hesabla verməlidir ki, yararlıq müddəti bitənədək alıcı əşyadan təyinatı üzrə istifadə edə bilsin. Əşyanın yararlıq müddəti onun hazırlandığı gündən hesablanan, istifadəyə yararlığını göstərən vaxt dövrü ilə və ya əşyanın yararlığının bitdiyi tarixlə müəyyənləşdirilir.
  1. Telefonun üstündə gələn adapterə, ya da qulaqcığa qarantiya verilirmi?
    1. Komplektləşdirici məmulatların zəmanət müddəti, qanunvericilikdə və ya müqavilədə ayrı cür göstərilməyibsə, malın (işin, xidmətin) özünün zəmanət müddətindən az olmamalıdır.
  1. Təmirə verilən malın təmir müddəti çox çəkdikdə istehlakçı hansı hüquqlara malikdir?
    1. İcraçı iş görülməsinə və xidmət göstərilməsinə dair müqavilənin icrasına vaxtında başlamırsa və ya çox ləng işləməsi işin vaxtında başa çatmamasına dəlalət edirsə, istehlakçının müqavilədən imtina etmək və itkilərin ödənilməsini tələb etmək hüququ vardır.

    2. İşlərdə (xidmətlərdə) müqavilə şərtlərindən əhəmiyyətli dərəcədə kənara çıxıldıqda, yaxud başqa mühüm qüsurlar olduqda istehlakçı həmin qüsurları aradan qaldırmaq üçün icraçıya əlavə müddət verərsə, bu müddətdə də iş (xidmət) yerinə yetirilməzsə, müqavilənin ləğv olunmasını və itkilərin ödənilməsini tələb etmək və ya icraçının hesabına qüsurların aradan qaldırılmasını üçüncü şəxslərə tapşırmaq hüququ var.

    3. İcraçı, istehlakçıdan qəbul etdiyi əşyanı itirdikdə, korladıqda, zədələdikdə istehlakçıya özünün keyfiyyətcə və qiymətcə oxşar əşyasını qaytarmalı (iş görməli və xidmət göstərməli), bu mümkün olmadıqda istehlakçının razılığı ilə əşyanın (materialın) dəyərini və dəymiş itkiləri ona bir aydan gec olmamaq şərti ilə ödəməlidir.
  1. Satıcı istehlakçıya mal haqqında hansı sənədləri təqdim etməyə borcludur?
    1. "İstehlakşıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən, istehlakçının tələbi ilə satıcı (icraçı) malın mənşəyini, keyfiyyətini və təhlükəsizliyini təsdiq edən sənədləri ona təqdim etməyə borcludur.
  1. Malın dəyişdirilməsi necə həyata keçirilir?
    1. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 623-ci maddəsinə əsasən, əgər satıcı tərəfindən daha uzun müddət elan edilməyibsə, alıcı qeyri-ərzaq malının ona verildiyi andan 14 (on dörd) gün ərzində aldığı malı alış yerində və satıcının elan etdiyi digər yerlərdə başqa ölçülü, formalı, qabaritli, rəngli və ya quruluşu oxşar mala dəyişdirə bilər. Bu zaman qiymətdə fərq olduqda satıcı ilə lazımi hesablaşma aparılır. Satıcıda dəyişmək üçün zəruri mal olmadıqda alıcı əldə etdiyi malı satıcıya qaytara bilər və mal üçün ödədiyi pul məbləğini geri ala bilər.

    2. Alıcının malın dəyişdirilməsi və ya qaytarılması haqqında tələbi bu şərtlə ödənilməlidir ki, mal işlədilmiş olmasın, istehlak xassələri qorunub saxlanılsın və həmçinin satıcıdan aldığına dair sübutlar olsun.
  1. Hansı mallar dəyişdirilmir və ya qaytarılmır?
    1. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 1998-ci il 21 may tarixli 114 nömrəli qərarı ilə Azərbaycan Respublikası ərazisində pərakəndə ticarət obyektlərində dəyişdirilməli olmayan malların siyahısı təsdiq edilmişdir.

    2. Həmin mallar aşağıdakılardır:

    3. -qızıl və qızıl məmulatları;

    4. -qiymətli və yarımqiymətli metallardan, daşlardan hazırlanmış məmulatlar;

    5. -istehsal qüsurları istisna olmaqla bütün növ parçapar və ölçü ilə satılan bəzi mallar (lentlər, dəsmallar, haşiyələr);

    6. -parfümer-kosmetika malları;

    7. -bağça yaşlı və yeni doğulan uşaqlar üçün alt paltarları;

    8. -məişət kimyası malları;

    9. -şəxsi gigiyena əşyaları (diş fırçaları, daraqlar, biqudilər və s.);

    10. -uşaq oyuncaqları;

    11. -istehsal qüsurları istisna olmaqla istifadə olunmuş, üzərində yarlıqlar olmayan kişi, qadın və uşaq corabları, alt paltarlar;

    12. -ərzaq üçün plastmasdan hazırlanmış məmulatlar;

    13. -dəyəri ödənilmiş və mağazadan çıxarılmış (yararlılıq müddəti ərzində) ərzaq malları.
  1. Mağazadan ayaqqabı almışam, evə gətirdikdən sonra ayağımı sıxdı. Mən bu ayaqqabını dəyişdirə bilərəm?
    1. "İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən, lazımi keyfiyyətli qeyri-ərzaq malı öz formasına, ölçüsünə, fasonuna, rənginə görə istehlakçıya yaramırsa və ya digər səbəblərə görə təyinatı üzrə istifadə oluna bilməzsə, istehlakçının onu alındığı yerdə uyğun mala dəyişdirmək hüququ vardır.

    2. İstehlakçı tərəfindən əldə edilmiş lazımi keyfiyyətli mal istifadə olunmayıbsa və onun əmtəə görünüşü, istehlak xassələri, plombu, yarlığı, həmçinin, mal və yaxud kassa qəbzi və ya ona mal ilə birlikdə verilmiş digər sənədləri saxlanılıbsa, bu hallarda o dəyişdirilə bilər.

    3. İstehlakçı malın alınma günü sayılmamaq şərti ilə, 14 gün ərzində həmin malı lazımi keyfiyyətli mala dəyişdirmək hüququna malikdir.Pərakəndə satılan malın dəyişdirilməsi üçün satıcı tərəfindən daha uzun müddət elan edilə bilər.
  1. İdxal olunan malların keyfiyyət və təhlükəsizliyinə necə nəzarət olunur?
    1. Xarici dövlətlərdən Azərbaycan Respublikasına dövlət gigiyena qeydiyyatına alınmış, müəyyən edilmiş qaydada verilmiş və ya tanınmış uyğunluq sertifikatları olan yeyinti məhsulları idxal edilə bilər. Azərbaycan Respublikasında qüvvədə olan normativ sənədlərə əsasən verilmiş müvafiq sertifikatları olmayan yeyinti məhsullarının Azərbaycan gömrük ərazisinə daxil edilməsinə yol verilmir. Yeyinti məhsullarının idxalı barədə alıcı və satıcı arasında bağlanmış müqaviləyə (kontrakta) məhsulun keyfiyyət və təhlükəsizlik göstəriciləri daxil edilməlidir.

    2. İdxal edilmiş yeyinti məhsulunun müqavilədə və müşayiətedici sənədlərdə göstərilən keyfiyyət və təhlükəsizlik göstəricilərinə uyğunluğu, həmin məhsulun satışa çıxarılmasının mütləq şərtlərindən biridir.
  1. İstehlakçı aldığı malların keyfiyyətini, ölçüsünü, çəkisini və qiymətini ticarət obyektində yoxlaya bilərmi?
    1. İstehlakçı aldığı malların keyfiyyətini, komplektliyini, ölçüsünü, çəkisini və qiymətini yoxlamaq, malların düzgün və təhlükəsiz istifadəsini nümayiş etdirmək hüququna malikdir. Belə hallarda satıcı, istehlakçının tələbi ilə ona nəzarət-ölçü cihazlarını, malın qiyməti haqqında sənədləri təqdim etməlidir. Zəmanət müddətində malın keyfiyyətinin itməsi səbəblərini müəyyən etmək lazım gəldiyi halda satıcı istehlakçının yazılı ərizəsini aldıqdan sonra 3 gün ərzində bu malı ekspertizaya göndərməlidir. Ekspertiza satıcının hesabına aparılır.
  1. Mal alarkən müqavilə bağlamaq zəruridirmi və bu nə formada həyata keçirilir?
    1. Mülki döviyədə istehlakçılar arasında münasibətlər bir qayda olaraq müqavilələrlə nizama salınır və icraçı tərəfindən öhdəliklərin icra edilmədiyi hallarında dəymiş zərərə görə istehlakçı öz hüquqlarını bağladığı müqavilə əsasında müdafiə edə bilər.

    2. Mülki döviyədə istehlakçılar arasında münasibətlər bir qayda olaraq müqavilələrlə nizama salınır və icraçı tərəfindən öhdəliklərin icra edilmədiyi hallarında dəymiş zərərə görə istehlakçı öz hüquqlarını bağladığı müqavilə əsasında müdafiə edə bilər.
  1. İş görülməsinə və xidmət göstərilməsinə dair müqavilə şərtləri pozularkən istehlakçının hüquqları və icraçının məsuliyyəti nədən ibarətdir?
    1. İcraçı iş görülməsinə və xidmət göstərilməsinə dair müqavilənin icrasına vaxtında başlamırsa və ya çox ləng işləməsi işin vaxtında başa çatmamasına dəlalət edirsə, istehlakçının müqavilədən imtina etmək və itkilərin ödənilməsini tələb etmək hüququ vardır.

    2. İşlərdə (xidmətlərdə) müqavilə şərtlərindən əhəmiyyətli dərəcədə kənara çıxıldıqda, yaxud başqa mühüm qüsurlar olduqda istehlakçı həmin qüsurları aradan qaldırmaq üçün icraçıya əlavə müddət verərsə, bu müddətdə də iş (xidmət) yerinə yetirilməzsə, müqavilənin ləğv olunmasını və itkilərin ödənilməsini tələb etmək və ya icraçının hesabına qüsurların aradan qaldırılmasını üçüncü şəxslərə tapşırmaq hüququ var. İcraçı müqavilənin şərtlərindən kənara çıxaraq, işi (xidməti) pisləşdirmişsə, yaxud işdə (xidmətdə) başqa qüsurlara yol vermişdirsə, istehlakçının istəyinə uyğun olaraq göstərilən qüsurların icraçının hesabına əvəzsiz olaraq müvafiq müddətdə aradan qaldırılmasını və ya işin (xidmətin) qüsurlarını öz vəsaitləri ilə aradan qaldırarkən çəkdiyi zəruri xərclərin ödənilməsini, yaxud işin (xidmətin) haqqının müvafiq surətdə azaldılmasını tələb etmək hüququ var.
  1. Xarab olmuş malı təmirə verərkən sənədləşmə hansı qaydada aparılmalıdır?
    1. Xarab olmuş malı təmirə verərkən sənədləşmə sadə yazılı formada rəsmiləşdirilə bilər və sifarişçiyə talon, kassa çeki və ya qəbz verilməlidir. Təqdim edilən sənədlərdə əsasən sifarişin qəbul olunduğu tarix, görüləcək işin qiyməti və s. məsələlər əksini tapmalıdır. Sifarişin qəbulu zamanı tərtib edilmiş müqavilə və ya sənədin şərtləri Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi, «İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununda nəzərdə tutulmuş istehlakçıların hüquqlarını məhdudlaşdırarasa, həmin müqavilə və ya sənəd etibarsız sayılır. Sifarişin rəsmiləşdirildiyi müqavilə (qəbz) və ya digər sənəd itirildikdə, yerinə yetirilmiş iş (göstərilmiş xidmət) istehlakçıya onun təqdim etdiyi ərizə və şəxsiyyəti təsdiq edən sənədə əsasən verilir (buraxılır).
  1. 1 illik zəmanətlə alınmış kompüter 1 il yarımdan sonra xarab olsa, onun təmiri necə aparılır?
    1. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 589.7-ci maddəsinə əsasən Müqavilədə nəzərdə tutulan qarantiya müddəti iki ildən az olduqda və alıcı əşyanın qüsurlarını qarantiya müddəti bitəndən sonra, lakin əşyanın ona verildiyi gündən iki il ərzində aşkar etdikdə, satıcı bu şərtlə məsuliyyət daşıyır ki, alıcı əşyanın qüsurlarının əşya alıcıya verilənədək əmələ gəldiyini və ya həmin məqamadək yaranmış səbəblərdən əmələ gəldiyini sübuta yetirsin. Əks təqdirdə məhsulun təmiri ödəniş əsasında həyata keçiriləcəkdir.
  1. Satıcı istehlakçıya mal haqqında hansı sənədləri təqdim etməyə borcludur?
    1. İstehsalçı, mallara texniki xidməti və onların zəmanətli təmirini, habelə, texniki təmir və xidmət göstərən təşkilatlar üçün lazım olan həcmdə və çeşiddə ehtiyat hissələri ilə təchizini bütün istehsal müddəti ərzində mal (iş, xidmət) istehsaldan çıxarıldıqdan sonra isə xidmət müddəti ərzində, bu müddət nəzərdə tutulmayan hallarda isə 10 il ərzində təmin etməlidir. Zəmanət müddəti bitmiş malların təmiri istehlakçının hesabına aparılır.
  1. Malın mənşə sertifikatı nədir və onun alınması sahibkarlara (ixracatçılara) hansı əlavə üstünlüklər verir?
    1. Azərbaycan Respublikası NK-nin "Malın mənşə ölkəsinin təyin edilməsi Qaydası"nın təsdiq edilməsi haqqında 29.11.2007-ci il tarixli 190 saylı Qərarına əsasən. Azərbaycan Respublikasının gömrük ərazisindən mal çıxarılarkən, zəruri olduqda Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrində (sazişlərində), habelə digər qəbildən olan müqavilələrdə (sazişlərdə, kontraktlarda) və normativ-hüquqi aktlarda nəzərdə tutulduqda malın mənşəyi haqqında sertifikat verilir. Mənşə sertifikatı-milli qanunvericiliyə uyğun olaraq, ixracatçı ölkənin səlahiyyətli orqanı tərəfindən verilən və mənşə ölkəsini birmənalı təsdiq edən sənəddir. Malın mənşə ölkəsi Azərbaycan Respublikasının gömrük ərazisinə gətirilən və bu ərazidən aparılan mallar üzərində tarif və qeyri-tarif tədbirlərinin, o cümlədən qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər tədbirlərin həyata keçirilməsini təmin etmək məqsədi ilə müəyyən olunur. Mənşə sertiufikatının alınması malların ixracı zamanı sahibkarlara (ixracatçıları) idxalçı ölkədə güzəştli şərtlərlə idxal gömrük rüsumlarını ödəməyə şərait yaradır.
  1. Keyfiyyət sertifikatı nədir və hansı hallarda kimlərə verilir?
    1. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 13 iyul 2005-ci il tarixli 135 №li Qərarında göstərilir ki, keyfiyyət sertifikatı-məhsulun keyfiyyət və təhlükəsizlik göstəricilərinin qüvvədə olan normativ sənədlərin tələblərinə uyğunluğunu təsdiq edən sənəddir. Keyfiyyət sertifikatı Avropa İttifaqı ölkələrinə yeyinti məhsullarının ixracı üçün təsdiqedici kod nömrəsi almış müəssisələr tərəfindən məhsulların ixracı zamanı verilir. Sertifikat məhsulların keyfiyyətinə və təhlükəsizliyinə olan Avropa İttifaqının tələblərinə uyğunluğunu təsdiq edən sənəddir. İxrac zamanı hər bir növ yeyinti məhsulunun sertifikatlaşdırılması üçün müəyyən edilmiş formalardan istifadə olunur.
  1. Satıcının cavabdeh olduğu qüsurlar hansılardır?
    1. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 588-ci maddəsinə əsasən, əgər alıcı əşyanın qüsurlarının alıcıya verməzdən əvvəl və ya həmin məqamadək yaranan səbəblərdən əmələ gəldiyini sübuta yetirərsə, əşyanın qüsurları üçün satıcı cavabdehdir.
  1. Saxlama müddəti ötmüş məhsulların satılmasına görə tətbiq olunan inzibati cərimənin məbləği nə qədərdir?
    1. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 228.0.2-ci maddəsinə əsasən, saxlama müddəti ötmüş məhsulların satılmasına görə vəzifəli şəxslər min beş yüz manatdan iki min manatadək, hüquqi şəxslər dörd min manatdan beş min manatadək cərimə edilir.